[ Page principale | La Bible | la Foi - l'Évangile | Affermissement | Dťfense de la foi | ]

 


 

 

Manodidina

ny Tompo

Jesoa Kristy

 

Famintinana ilay boky hoe

ďNy FiangonaníIlay Andriamanitra velonaĒ

 

 

 

 

ďAutour du Seigneur Jťsus ChristĒ

Bibles et Publications Chrťtiennes

30, rue Chateauvert F-26000 Valence

 

FIZAHAN-TAKILA

Fanoloran-teny

5

1.    Ny Eglizy araka ny fihevitríAndriamanitra

 

 

9

Ny firafiny

9

Ireo fanoharana mampiseho ny maha iray azy aminíny lafiny samihafa

 

 

10

††††††††††††† Ny Vady

10

††††††††††††† Ny tenaníi Kristy

11

††††††††††††† Ny tranoníAndriamanitra

11

††††††††††††† Ilay Tanŗna masina

12

Ny vidiny

13

Ny toerany ao aminíny lamina napetrakíAndriamanitra

 

13

Ny anjara asany ankehitriny eo anivoníizao tontolo izao

 

14

Mijoro ho vavolombeloníny firaisany aminíi Kristy izy

 

15

Ametrahana ny fahamarinana izy

 

15

Ny tranoníAndriamanitra dia trano fivavahana

 

15

Fisoronana masina hanolorana fiderana izy

 

15

Miandry ny Tompo izy

 

 

16

2.    Ny nanaovaníny olombelona ny Eglizy

 

18

3.  Koa inona no hatao ankehitriny?

 

22

Ireo eglizy mitonona ho katolika

22

Ireo eglizy ampahany

23

Ivelaníny ďtobim-Ē pivavahana kristiana

 

24

4.  Fampiharana

 

26

Ireo toetraníny fivoriana

26

Inona no anarana hoentina?

29

Ny mpitondra fivavahana

31

Ireo fivoriana

35


 

 

Fanoloran-teny

 

Izao manaraka izao dia natao hampahatsahivana ny Kristiana ny fampianaraníny TeniníAndriamanitra momba ny ďfiangonaníIlay Andriamanitra velonaĒ (1 Timoty 3. 15) araka ny filazaníny apostoly Paoly, izay notarihiníny FanahiníAndriamanitra, azy.

Ela no tsy dia nahafantarana loatra ity fampianarana ity, izay naverina nasongadina indray taminíny fifohazan-dehibe nataoníny FanahiníAndriamanitra teo anivoníny mpino kristiana, sahabo ho taranaka dimy nifandimby lasa izay. Mpino avy aminíny tany samihafa taminíizany fotoana izany no voatarika hivory tsotra aminíny anaraníi Jesoa Tompo, ary tsy nanaiky afa-tsy ny fahefaníny Baiboly izy ireo. Betsaka ny mbola mijoro aminíireny fikambanana ireny, misy koa vaovao hafa tahatahaka azy ireo niforona.

 

Ity lohahevitra ity dia heverinay fa hahaliana olona maro izay mitady hoe aiza sy ahoana no hivoriana nefa tsy hanaraka ny fombafombaníireo antokom-pivavahana, fa kosa ho toy ny rahalahy sy anabavy ao aminíny finoana kristiana. Enga anie ny Teny sy ny Fanahy Masina hampianatra antsika aminíity fandalinana ny hevitríAndriamanitra momba ny fiangonaníny mpino ity.

Mahalana ny fampianarana sy ny fandrisihana ao aminíny Testamenta Vaovao no mandray ny kristiana aminíny maha-olon-tokana azy, fa kosa raisiny izy hoe isana vondrona iray, dia ny fikambananíny ďolo-masinaĒ. Tsy vokatry ny fahamendrehany anefa no maha-olo-ďmasinaĒ azy; masina izy noho ny antsoníAndriamanitra sy ny asa tonga lafatra notanterahiníi Kristy. Miantefa kokoa aminíny daholobe ity fampianarana ity. Paoly, rehefa mandidy na iza na iza manonona ny anaraníny Tompo mba hiala aminíny ratsy, dia mandrisika azy hikatsaka ny fahamarinanaÖ miaraka ďaminíizay miantso ny Tompo aminíny fo madioĒ (2 Timoty 2. 19,22). Noho izany, dia manan-danja tokoa ny mahafantatra hoe nahoana, aminíny fomba ahoana, ary miaraka aminíiza isika no tokony hivory araka aníAndriamanitra.

Matetika loatra, aminíizay lafiny izay, dia ireo fombam-pianakaviana no arahina, na ireo fombaníny fiaraha-monina misy ny tena na ny fombaníny taniníny tena. Ny tontolo nitoriana ny Filazantsara dia misy vondrona marobe izay samy mitonona ho kristiana, ary ny sasany aminíizy ireny aza dia mitondra ny anarana ofisialy hoe eglizy (na fiangonana), misy fanampiny kely mampiavaka azy: eglizy katolika isan-karazany, eglizy anglikana, protestanta, loterana, presbyteriana, metodista, ara-pilazantsara tsy miankina, batista, sns. Ho lava raha ho tanisaina daholo.

Maro ny olona mahitsy fo no onena noho izany fitsitokotokoana izany, ka miasa aminíny lafiny samihafa ankehitriny mba hahatanteraka ny atao hoe maha-iray ny Eglizy. Ny atao aminíizany dia mampivory olona avy amina ďeglizyĒ samihafa mba hitady izay hifanarahana aminíny foto-kevitra iombonana sasantsasany. Ny mampalahelo anefa dia tsy ny tena votoatiny ireny mazŗna, izany hoe tsy ny mahakasika ny tena foto-pampianarana. Ireo tena resy lahatra ny aminíny fampandrosoana ny firaisam-pinoana (izany hoe finoana iray eran-tany) nefa ve mba mety hifanaraka tanteraka akory aminíny famaritana ny atao hoe ďkristianaĒ? Inona no holazaina manoloana ny tsy fitovian-kevitra momba ny maha tsindrimandry ny Soratra Masina, ny maha Andriamanitra aníi Jesoa, ny fahamarinaníny nitsanganany taminíny maty? Moa mety hitovy ve ny fandraisana ny atao hoe Andriamanitra? Inona ŗry sisa tavela?

Marina fa te hifaly isika aminíizay rehetra mety hampifanakaiky ny olona aminíny fomba milamina. Vao mainka faly kokoa isika mahatsiaro fa maro aminíireo olona mitozo aminíizany asa izany no tena zanaka malalaníAndriamanitra. Nefa ny azo ambara ny aminíireo ezaka maha te-hidera ireo, dia izao: izy ireo dia mifantoka loatra aminíny famaritana marimaritra iraisana tsy mikasika ny tena faharesen-dahatra lalina aníizay manana izany, hany ka tsy miankina an-kitsim-po aminíny fampianaraníny TeniníAndriamanitra momba ny tena firaisana kristiana sy ny fivoriana araka Azy.

Aminíio Teny io no tsy maintsy itodihantsika.

Ny zavatra voalohany sady mafonja tokony ho tsapa, dia tsy miresaka na oviana na oviana ďeglizyĒ samihafa, iparitahaníny mpino ary tokony hampiraisina, ny TeniníAndriamanitra. Aminy ny mpino dia ao anaty Eglizy iray dia iray: mety hisy fahasamihafana arakaraka ny toerana misy azy, nefa samy fanehoana io fiangonana iray io ireny fiangonana isan-toerana ireny. Tsy mahalala Eglizy hafa ankoatra io ny Teny. Io no ilay tena ďEglizy maneran-tanyĒ.

Ny mahatonga ny fisavorovoroana dia satria ampifangaroana hatrany ny foto-kevitra roa samy hafa tanteraka: an-daniny ny Eglizy araka ny maha-izy azy eo imasoníAndriamanitra, ankilany ny toetra nomeníny olombelona io Eglizy io etỳ an-tany. Ny fihevitríAndriamanitra an-daniny; ny andraikitry ny olombelona ankilany.


 

1.            Ny Eglizy araka ny fihevitríAndriamanitra

 

Ny firafiny

Ireo olona tena mino marina, tsy an-kanavaka, ireo izay manana ny fiainam-baovao ao aminíi †Kristy, ny fiainaníAndriamanitra, ary ireo irery ihany, no mandrafitra ny Eglizy: ireo olona izay novidiníi Kristy ho aníAndriamanitra taminíny rany ary itoeraníny Fanahiny. Mitovy ny anekeníAndriamanitra azy rehetra ireo ho toy ny zanaka. Mitovy aminíny toeraníi Kristy eo anatrehaníAndriamanitra ny toeraníizy ireo, nefa ahoana moa Andriamanitra no handray olona ivelaníi Kristy? Ny toeraníny mpino ao aminíny Eglizy dia mafy orina tahaka ny famonjena azy. Nefa tsy fombafomba na fisehoana ivelany toy ny batisa no mahavonjy ka mampiditra ao aminíny Eglizy, fa ny finoana manokana aníi Jesoa Kristy (Romana 10.9). Asianíny Fanahy Masina tombo-kase io finoana io ary aharihariny (Efesiana 1. 13).

Satria ny mpino rehetra no mandrafitra ny Eglizy, dia azontsika jerena aminíny hafenoany izy, izany hoe fikambananíny mpino rehetra, nanomboka taminíny nanirahana ny Fanahy Masina taminíny Pentekosta ka mandra-piaviníny Tompo; izay vondrona feno izay no hasehoníi Kristy ho aníny tenany ho Fiangonana malaza tsy misy pentimpentina, na fiketronana, na izay toy izany (Efesiana 5. 27). Fa mandra-pahatonganíizany, dia fampianarana ho aníny Eglizy etỳ an-tany no omeníny Soratra Masina, Eglizy izay misy ireo kristiana miaina etỳ amboniníny tany. Mazava ho azy fa ny Eglizy raisina ho toy izany dia ny fikambananíny mpino rehetra eran-tany aminíny fotoana iray. Tsy ary hifankahalala avokoa tsy akory izy ireo, fa Izy Andriamanitra kosa mahalala ny zanany rehetra, ary mitovy lenta daholo ireo mandrafitra ny Fiangonany. Ny maha-iray io Fiangonana io dia satria mitovy ny fiainana anananíny mpino rehetra ao aminy, dia ny fiainaníi Kristy nitsangana taminíny maty.

Ireo fanoharana mampiseho ny maha iray azy aminíny lafiny samihafa

Kisarisary isan-karazany no ampiasainíny Testamenta Vaovao, anehoana amintsika ny Fiangonana. Ny asongadiníireo sarisary rehetra ireo dia ny firaisaníireo izay ďnateraka indrayĒ (Jaona 3. 7; 1. 13)

1.               Ny Vady, iray aminíny Mpampakatra izay niaviany, toa aníi Eva sy Adama. Ny Eglizy dia ilay Vadiníi Kristy ho mandrakizay ao aminíny tontolo vaovao. Ny fikarakarŗníi Kristy ny Fiangonana ankehitriny dia toy ny ataoníny Mpampakatra izay miandry ny fotoana hakany ny Ampakarina aminíny fitiavana masina izay tiany mba hovalianíny Ampakarina koa (Efesiana 5. 25-30).

2.               Fa ny Eglizy dia antsoina koa hoe tenaníi Kristy (Efesiana 1. 23; 4. 12; 1 Korintiana 12. 12,27). Milaza mihoatra noho ny fifandraisana izany, manambara firaisana aina aminíny alalaníny Fanahy iray izay mampiray ny Loha sy ny Vatana. Midika fiainana izany: ireo izay anisaníny vatana dia manana ny fiainaníAndriamanitra, ny fiainaníi Jesoa ao aminíireo olony. Tsy olona anisaníny fiangonana no resahina, ary vao mainka tsy olona anisaníny fiangonana iray manokana, fa ratsambataníny tenaníi Kristy.

3.               Tena mitoetra etỳ an-tany tokoa ny Fanahy Masina. ďTempoliníny Fanahy MasinaĒ ny mpino tsirairay (1 Korintiana 6.19). Ary ny Eglizy iray manontolo no ďtempoliníAndriamanitraĒ (1 Korintiana 3.16). Izy no tranoníAndriamanitra (1 Timoty 3.15). Miorina eo ambony Vatolampy izy, dia i Kristy, Ilay ZanakíAndriamanitra velona (Matio 16.18); trano mirafitra aminíny vato velona, dia ireo mpino rehetra (1 Petera 2.5). Io no tranoníAndriamanitra. Noho izany, tsy maintsy mendrika ny toetraníAndriamanitra izay rehetra ao, ambenaníAndriamanitra ireo izay ao mba ho mendrika ny fahamasinaníny anarany ny fomba fiainaníizy ireo. Ao no toeram-panompoana aníAndriamanitra, toeram-pisoronana masina.

4.               Raha vao niforona ny Eglizy, dia efa Vady, Tena ary TranoníAndriamanitra izy. Efa hita ao aminíi Kristy aminíny fahatanterahany izy, nefa koa mbola miorina tsikelikely, noho ny asaníny Fanahy Masina, mba ho mendrika ny any an-danitra. Fanasana rano, aminíny alŗlaníny Teny, no hanadiovaníi Kristy ny Fiangonana; mitombo ny tenaníi KristyÖ ďhampandrosoany ny tenany aminíny fitiavanaĒ (Efesiana 4. 16); ary farany, ďmitombo tsara ho tempoly masina ao aminíny TompoĒ (Efesiana 2. 21) ny Fiangonana. Ny fahatanterahany dia ho hita any an-danitra. Ny Apokalypsy 21 dia maneho antsika ny Eglizy amina endrika fahefatra: ilay Tanŗna masina, ilay Jerosalema vaovao hoavy. Mandra-pahatonganíizany anefa, dia vahiny ihany izy eto aminíizao tontolo izao, izay nandŗ ary mbola mandŗ aníi Kristy. Ny Eglizy dia tsy anisaníizao tontolo izao, notsoahina avy tetỳ izy, ka mifanohitra aminíizao tontolo izao noho ny maha aníny any an-danitra azy.

Tsy Egliziníny olona izy, fa FiangonaníAndriamanitra.

 

Ny vidiny

Hoy Kristy miantso azy: ďny fiangonakoĒ (Matio 16. 18). Izy no manorina azy, manam-pahefana aminy Izy, Azy izy. Ireo fahefana aminy ireo dia ny fahefaníny fitiavana (Efesiana 5. 25). Lazainy amintsika ny vidiny nahazoany azy: nomeny azy ny ainy.

Tsy dia mampiasa firy ny anarana hoe Fiangonaníi Kristy anefa ny Soratra Masina. Matetika kokoa no ahitana ny hoe FiangonaníAndriamanitra; novidiny taminíny raníny Zanany io (Asa 20. 28). Ny foto-kevitra momba ny Eglizy dia tsy navela ho aníny fiheverantsika manokana. Raha manamaivana na tsy miraharaha izany foto-kevitra izany isika, dia manaporofo fa tsy liana aminíizay zavatra tianíAndriamanitra, aminíizay zavatra tianíi Kristy (Apokalypsy 3. 9).

 

Ny toerany ao aminíny lamina napetrakíAndriamanitra

Ndeha hodinihina akaiky izay ambaraníny Soratra Masina momba ny tanjoníAndriamanitra mikasika ny Eglizy, mba hanehoana ny voninahiny. Natao hiara-mizara ny voninahitríi Kristy ho mandrakizay ny Eglizy, i Kristy Ilay ZanakíAndriamanitra tonga Olona mba ho faty ho antsika, ary rehefa natsangana taminíny maty, dia mipetraka eo an-tŗnan-kavananíAndriamanitra ankehitriny any an-danitra. Ny Fiangonana dia hampikambanina aminíIlay iray izay hanangonana ny zavatra rehetra (Efesiana 1. 10). Tsy tanteraka i Adama raha tsy nisy aníi Eva. Ilay Nitsangana taminíny maty am-boninahitra koa dia tsy tanteraka raha tsy misy ny Eglizy. Ho aníizany hoavy izany no nanorenana azy.

 

Ny anjara asany ankehitriny eo anivoníizao tontolo izao

Voataona isika hanontany tena hoe: nahoana ny Eglizy no avela etỳ an-tany, ary inona no anjara asa hiantsoana azy hataony etỳ. Azo lazaina fa napetraka etỳ an-tany ny Fiangonana mba hankalaza aníAndriamanitra aminíny fankalazany aníi Kristy. Izany no iantsoana manokana ny kristiana tsirairay, izany no iantsoana manokana ny Eglizy aminíny maha-fonenaníAndriamanitra aminíny Fanahy azy. Fomba maro no anaovany izany:

1.  Ijoroany vavolombelona ny maha iray azy aminíi Kristy. Ny fisianíny Eglizy fotsiny izany dia tokony hampiseho ny fahasoavana sy ny heriníAndriamanitra. Tsy misy fomba fitoriana ny filazantsara mahery noho izany. Tokony haneho izany maha iray izany aminíny fitiavana sy ny fisarahana aminíny ratsy izy. Takiana aminíizay rehetra mitondra ny anaraníAndriamanitra izany fahamasinana iainana izany: ďHo masina ianareo, satria masina AhoĒ (1 Petera 1. 16).

 

2.  Ny Eglizy no ametrahana ny fahamarinana (1 Timoty 3. 15). Tsy izy no loharanoníny fahamarinana, ny TeniníAndriamanitra no fahamarinana, Jesoa no fahamarinana, ny Fanahy Masina no fahamarinana, fa tsy ny Fiangonana. Nomena azy ny fahamarinana, anjarany ny maneho izany ampahibemaso sy mitandrina izany tsy anombinana.

 

3.  Ny tranoníAndriamanitra dia trano fivavahana (Lioka 19. 46).

 

4.  Ny Fiangonana dia fisoronana masina mba hanolotra fiderana (1 Petera 2. 5). Mitsaoka ny Tompony toy ny mety ataoníny Vadiníilay Mpanjakaníny voninahitra izy. Aminíny alalany no ideraníny Fiangonana aníAndriamanitra Ray, anaovany fanompoam-pivavahana. Ny ivoníio fanompoam-pivavahana io dia ny fahatsiarovana ny nahafatesaníny Tompo. Ao aminíny Fiangonana no mivelatra ny Latabatry ny Tompo, ao no ankalazaina ny Fanasŗníny Tompo (1 Korintiana 11).

 

5.  Miandry ny Tompo izy. Anjarany ny miteny am-pitiavana hoe ďAvia, Jesoa TompoĒ (Apokalypsy 22. 20).

 

Ireo no anisaníny andraikitra sarobidiníny Fiangonana, mahatonga azy ho etỳ an-tany. Azo antoka fa mbola misy hafa. Tombontsoa ireo. Ny olona masina taminíny Testamenta Taloha dia tsy mba nahalala izany, satria tsy maintsy nasandratra am-boninahitra aloha i Kristy taorianíny nahafatesany sy ny nitsanganany taminíny maty.

Mba hijoroany ho vavolombelona etỳ an-tany, dia nomena ny harena rehetra ilainy ny Eglizy: izany no ďfahasoavaníAndriamanitra aminíny endriny samihafaĒ. I Kristy izay efa nasandratra am-boninahitra dia ďmanomeĒ araka ny fahasoavany izay rehetra ilaina, ireo fanompoana samihafa rehetra ilaina mba hanatevenana sy hamahanana ny Fiangonana (Efesiana 4. 7-16); amim-pahendrena no izarŗníny Fanahy ny fanomezam-pahasoavana isan-karazany (1 Korintiana 12).

Manoloana ny asaníAndriamanitra dia mirongatra ireo fanafihaníi Satana sy izao tontolo izao mba hampihahaka, handrava ary hanao izay maha-lo. Ny Fiangonana dia manana fitaovam-piarovan-tena manokana: misy fahefana ao aminy, noho ny fisianíny Tompo eo afovoany. Ny fahefana nomena ny Fiangonana dia aseho ao aminíny Matio 18. 17-20, mba hitandrovana ny filaminana sy ny fandriampahalemana eo anivoníny mpirahalahy. Hitantsika koa izany ao aminíny 1 Korintiana 5. Tokony hanadio tena hiala aminíny ratsy ny Fiangonana, ary hampihatra fifehezana mety ho tonga hatraminíny fanesorana ny ďmpanao ratsyĒ. Avy aminíny Tompo nefa, ary aminíny anarany, no hampiharana izany fifehezana izany, mba hitsinjovana ny soa ho aníny rehetra ary indrindra hanarenana ilay nanao hadisoana (2 Korintiana 2: 5-9).

2.            Ny nanaovaníny olombelona ny Eglizy

 

Ny androníny Pentekosta no niantomboka ny fiforonaníny Eglizy, nefa tsy niseho araka ny tena maha-izy azy izy raha tsy taorianíireo fanambarŗna nomena aníi Paoly, arakaraky ny fieliníny Vaovao Mahafaly tany aminíny jentilisa. Tsy nohazavaina tao aminíny Testamenta Taloha ny zava-miafina momba ny tena tokana manambatra ny Jentilisa (ireo rehetra izay tsy Jiosy) sy ny Jiosy, izay samy afaka mifandray aminíny Ray aminíny alŗlana Fanahy tokana (Efesiana 2. 14-18). Nandritra ireo andro voalohany indrindra dia niseho taratra teo aminíny fiangonana tao Jerosalema ny fisainaníI Kristy: ireo izay nino dia naneho ny maha-iray ny Fanahy, niara-naharitra taminíny fampianarana sy fiombonaníny apostoly, taminíny famakiana ny mofo sy ny fivavahana. Niray fo sy fanahy izy ireo (Asa 2. 42; 4. 32).

Taonjato sivy amby folo izay no lasa, ary indrisy fa voamarina fa manimba hatrany izay rehetra ankininíAndriamanitra aminy ny olombelona. Nisy hatrany nefa ireo vavolombelona nifandimby navelaníAndriamanitra, tsy nanombinana ny Teniny ary mbola nitohy ny fielezany, voatory ny Filazantsara ary fanahy maro no niova fo. Saingy voaparitaka ireo zanakíAndriamanitra. Voahosihosy ny fahefaníilay Mpampianatra. Mety hahasodoka ny fisehoníny tontolo kristiana, nefa, mba hanorenana ilay trano, dia nafangaro taminíireo vato velona ny akora nentiníny olombelona. Nantsoina hoe kristiana ireo olona marobe izay tsy manana akory pitikíaina ao aminy. Niara-dia ny mpino sy ny tsy mpino.

Efa voambara mialoha daholo izany rehetra izany ao aminíny epistily fito ao aminíny Apokalypsy (toko 2 sy 3). Koa tokony hijanona aminíizao ve? Azo antoka fa tsia. Satria mpandresy ny Tompo, dia hitandrina olona ho vavolombelony Izy hatraminíny farany.

Na toy inona na toy inona fisavorovoroana ankehitriny, ny FiangonaníAndriamanitra dia mbola ny fikambananíireo tena mpino marina, na katolika izy na protestanta na hafa. Ny firaisaníizy ireo dia tena misy mihitsy, ho aníi Kristy sy eo anatrehaníAndriamanitra.

Nefa aiza no hahitana azy? Raha ny fisehoany feno, dia tsy ho hitantsika etỳ an-tany, fa efa very hatry ny ela. Misy hatrany ny hambo hitonon-tena ho kristiana, na ho ilay Eglizy, na ho eglizy kristiana iray, nefa mandray izay tsy niova fo ho toy ny kristiana. Ary raha vao mitonona ho Egliziníi Kristy na ho isany, dia afatotríAndriamanitra aminíizany fanambarŗna izany ny andraikitra manontolo momba izany.

Araka izany, andaniny, tsy hita havahana intsony ilay tena FiangonaníAndriamanitra aminíny ankapobeny, ary ankilany, ny Eglizy mitonona ho izany, izay asaníny olombelona, dia tsy naongana taminíizany ny anarany izany.

Inona no lŗlan-kizoraníny kristiana? 2 Timoty 2. 19 no mampianatra antsika izany: ďNy Tompo mahalala ny azyĒ, ary koa: ďMialŗ aminíny ratsy, izay rehetra manonona ny anaraníny TompoĒ. Hisintaka mba ho irery? Tsia, fa mba hanatevin-daharana ireo ďizay miantso ny anaraníAndriamanitra aminíny fo madioĒ (2 Timoty 2. 22). Izay tia ny Tompo dia hahita lŗlana efa nomaniny mba hifanenany aminíny mpino hafa mitovy firehana aminy. Izany koa dia asaníAndriamanitra. Na fotoana inona na fotoana inona, dia hainíAndriamanitra ny manokana vondroníolona ho vavolombelona ho Azy, na dia ho bitika indrindra aza. Angatahiny ireo sisa tavela ireo hiara-migoka ny tombontsoa sy hiara-mandray andraikitra hanatontosa ireo asa izay aníny FiangonaníAndriamanitra manokana. Mitoetra ilay fampanantenana lehibe hoe raha misy roa na telo mivory aminíny Anarany, dia eo afovoany ny Tompo. Mety tena io isa io ara-bakiteny no ao aminíilay fiangonana, nefa tsy ho io irery tsy akory ny totaliníny Eglizy etỳ amboniníny tany, fa fanehoana azy ihany io, ary ankasitrahaníIlay momba mandrakariva ny ďolona ory sy malaheloĒ izay mialoka aminíny anaraníI Jehovah (Zefania 3. 12).


 

3.            Koa inona no hatao ankehitriny?

 

Azo zaraina telo ny vondrona kristiana misy ankehitriny:

Ireo eglizy mitonona ho katolika

Ny Eglizy romana dia milaza fa izy no Eglizy, izy irery, ary nobodoiny ny mpamaritra hoe katolika, izany hoe maneran-tany. Nefa toraka izany koa no famaritana apetrakíireo Eglizy lehibe tatsinanana izay tsy manaiky ny papa romana. Ireo eglizy ireo dia milaza fa izy ireo irery ihany no Eglizy kristiana manontolo, ary ireo izay very dia tsy maintsy miverina ao aminy. Ny filazany tokoa mantsy dia hoe tsy maintsy mila azy ny olona vao mahazo famonjena; ny fanomezana ny sakramentany dia fanomezana ny fahasoavaníAndriamanitra, ka noho izany, tsy maintsy mila mpitondra fivavahana manana fahefana mihoatra noho ny aníny olombelona, fahefana izay nolovaina avy taminíny apostoly aminíny alŗlaníny fanokanana ho mpitondra fivavahana.

Ny fampianaran'ny Soratra Masina anefa tsy milaza velively hoe vondrona manome ny famonjena ny Eglizy, fa kosa vondrona misy ny voavonjy rehetra, ary tsy mitovy mihitsy izany.

 

Ireo eglizy ampahany

Ireo Eglizy hafa dia fikambanana ara-pivavahana nisaraka taminíiretsy voalohany, indrindra hatraminíny Reformasiona, mba hanangana Eglizy mahaleo tena, ary miavaka ao anatiníny tontolo kristiana. Ny ankabeazaníizy ireo dia manaiky ny atao hoe ďEglizy tsy hita masoĒ, izay naoriníi Kristy, ary Andriamanitra irery ihany no mahalala izay anisany. Fa mihevi-tena kosa izy ireo ho fikambanana ilaina mba hanangona ireo olona resy lahatra, mba ho faraníizay maro indrindra, ka hitarika azy ireo hanao fanompoam-pivavahana. Ny fototra ivoriany dia foto-pinoana manokana izatsy na izarỳ. Voasoratra amina boky firaketana ny anaraníny mpino. Samy manana ny fiainany manokana ireo Eglizy tsirairay ireo, sady samy manaiky fa misy olona tena kristiana tsy ao aminy.

Ireo sokajy roa noresahintsika ireo dia samy manana olona tena kristiana sy olona milaza ho izany fotsiny ihany. Ny batisa no mampiditra ny olona ao anatiníny fianakaviana kristiana, ary ny ďkomonio voalohanyĒ (na ny Fandraisana ny Fanasŗníny Tompo) no mahatonga azy ho isaníny Eglizy iray voafaritra mazava.

 

Ivelaníny tobim-pivavahana kristiana (Hebreo 13. 13)

Ny sokajy fahatelo dia ireo fikambananíny kristiana, izay vitsy aníisa lavitra, niala tao aminíireo vondrona roa voalohany, ary niangona araka ny fampianaraníny TeniníAndriamanitra, tsy misy mpitondra fivavahana na didy aman-dalŗna manokana, fa aminíny anaraníi Jesoa. Mety efa nisy foana hatraminíizay ireo saingy, dimampolo amby zato taona lasa izay, nony nitsoka ny FanahiníAndriamanitra mba hamoha ny Eglizy ho aminíny fahatsapana hoe ho avy tsy ho ela ny Mpampakatra, dia maro ireo nanjary nametra-panontaniana hoe: Aiza ho aiza ny Fiangonana ao aminíizao fisavorovoroana ankehitriny izao, ka lasa nivoaka nankany aminíi Kristy, any ivelaníizay rehetra mety ho fikambanana ara-pivavahana.

Inona no hatao? Tsy hoe hamerina hamorona Eglizy indray toy ny taminíny niandohaní ny bokiníny Asaníny Apostoly tsy akory. Fa ny zavatra tokony hataoníny mpino ankehitriny, toy ny nataoníireo kristiana voalohany, dia ny mankatÚ izay lazainíny Teny. Tsy azo ovŗna ny fanorenana napetraky ny apostoly, dia i Kristy ihany, ilay Kristy ambaraníny filazantsara sy ny epistily, fa tsy foto-pinoana teolojika na foto-pisainana filozofika no hatao fanorenana. ďFa tsy misy mahay manao fanorenana hafa afa-tsy izay natao, dia Jesoa KristyĒ (1 Korintiana 3. 11).

Tsarovy fa eo am-pelatanantsika mandrakariva ireo fampitaovana telo lehibe izay tsy miova mihintsy :

-            ny Tenaníi Jesoa, izay ivom-pivoriana

-            ny TeniníAndriamanitra

-            ny Fanahy Masina, Fanahy mahery sy fitiavana ary mpampianatra.


 

4.            Fampiharana

 

Ireo toetraníny fivoriana

Tsy ho haintsika ny hamorona indray ny Eglizy, na hitonon-tena ho ny Eglizy. Nefa tokony ho resy lahatra tsara isika ny momba izay tadiaviníny Tompo aminíny Eglizy sy ny tombontsoa omeny azy. Na dia tsy tanterany ara-dalŗna aza ny iraka nampanaovina azy, dia tsy nesorina taminy izany andraikitra izany: dia ny manome voninahitra aníi Kristy, mijoro ho vavolombeloníny firaisana naoriníi Kristy, miandry ny Tompo.

Mba hanananíny fivorianíny roa na ny telo ny toetra mariníny FiangonaníAndriamanitra, dia tsy maintsy fantatríireo roa na telo ireo marina izay tadiaviníny Tompo. Tsy ny isaníny olona mivory no zava-dehibe, fa ireo toetraníny fivoriany. Tsy resaka isa io, fa toe-panahy.

Inona ŗry ireo toetra ahazoana milaza fa fiangonaníAndriamanitra ny fivoriana iray?

-            Tena mpino marina no ao (2 Korintiana 6. 14-18);

-            Mivory aminíny anaraníny Tompo Jesoa Kristy izy ireo (Matio 18. 20);

-            Ny fahefaníny Tompo Jesoa irery ihany no ekeny (Apokalypsy 1);

-            Tsy manaiky mpitarika hafa ankoatra ny Fanahy Masina izy ireo (1 Korintiana 12. 13);

-            MankatÚ ny fampianaraníny Teny izay tena noraisina tanteraka izy ireo (Apokalypsy 3. 8; 2 Tesaloniana 3. 6,14);

-            Tsy leferiníizy ireo ny minia mampiray ny anaraníny Tompo aminíny ratsy (1 Korintiana 5. 5-9; 2 Timoty 2. 19-21).

Ireo toetra ireo dia mitaky fanapahan-kevitra izay matetika tsy dia azoníny olona loatra, na dia ireo kristiana hafa aza. Tsy misy lanjany anefa izany fanapahan-kevitra izany raha tsy baikoiníny fankatoavana ary raisina aminíny fanetrentena sy aminíny fitiavana lalina ny Eglizy manontolo.

Ny atao aminíizany dia sady maneho ny maha iray ny Eglizy manontolo, no misaraka amina tontolo izay fantatra fa misy isaníny tenaníi Kristy.

Ny mariky ny maha iray ny Tena dia aseho eo aminíny Latabatry ny Tompo. Eo no miara-mizara ny mofo iray, ďny tenaníi †KristyĒ, ary aminíizany no anambarŗna fa ny mpino rehetra, na dia maro aza, dia mofo iray ihany, tena iray ihany (1 Korintiana 10. 16-17). Na manatrika eo na tsia ny mpino rehetra, dia tsy anombinana na kely aza ny tombontsoaníireo manatrika eo ary mieritreritra ny mpino rehetra. Tsy aníireo manatrika eo tsy akory ny Latabatry ny Tompo, fa natao ho aníny rehetra, raha tena ny Tompo tokoa no namelatra azy. Raha tsy izany izy dia lasa latabatry ny anaram-pivavahana iray, na sekta mihitsy aza, ary manjary mariky ny fandŗvana ny maha iray ny tena. Tokony ho eo daholo ny mpino rehetra. Mino marina izahay fa betsaka ireo kristiana misitraka ny Fanasŗníny Tompo, aminíny maha tsangambato fahatsiarovana ny nahafatesaníny Tompo azy, na inona na inona vondrom-bavaka misy azy ireo, mankalaza izany, nefa ny ďLatabatry ny TompoĒ dia tsy azo omena fanorenana hafa ankoatra ny maha iray ny tenaníi Kristy, ary mitovy saranga isaníizany tena izany avokoa ny zanakíAndriamanitra rehetra.

Vokatríizany, ireo fivoriana rehetra, na aiza na aiza, miorina aminíizany foto-kevitra hanamboarana ny Latabatra izany dia miombona, satria miray aminíny tena sy raníi Kristy (1 Korintiana 10. 16-17). Fanehoana ny Fiangonana eo an-toerana ny isanisany aminíireo fivoriana ireo, ary io Fiangonana eo an-toerana io dia ao anatiníilay Fiangonana maneran-tany, izay iray ihany.

Adidiníny Fiangonana ny miaro ny Latabatry ny Tompo tsy ho voaloto. Manana ny fahefaníny Tompo ny aminíizany izy.

Ny kristiana mivory toy izany ve mihambo ho fivorianíolona tanteraka, tsy misy kianina? Indrisy, fa tsia! Nefa araka ny fampianaraníny 1 Korintiana 11. 28-34, dia tsy maintsy mitsara tena ireo izay manatona ny Latabatry ny Tompo, ary andraikitry ny Fiangonana ny manala ny ratsy raha misy fahotana mibaribary sy tsy nalŗna na dia efa nisy fampitandremana aza. Tsy hoe mampiasa zo hitsara tsy akory, fa kosa manome ny Tompo izay mendrika Azy, aminíny fitandrÚvana ny voninahitry ny anarany.

 

Inona no anarana hoentina?

Rehefa milaza azy ho katolika, protestanta, kalvinista, metodista, snsÖ ny kristiana hafa, dia manaraka ny rafikevitra ananany, mitondra ny anaraníny Egliziny. Fa ny TeniníAndriamanitra kosa dia tsy mahafantatra afa-tsy Eglizy iray ihany, dia ny FiangonaníAndriamanitra. Tsy afaka mitondra anarana tsy azoníny zanakíAndriamanitra rehetra entina isika. Ny Testamenta Vaovao dia miresaka ny ďkristianaĒ (Asa 11. 26; 1 Petera 4. 16). Enga anie ny fijoroantsika ho vavolombelona mba hahatonga ny olona hanome antsika izany anarana izany, dia ny anaraníireo izay manaraka aníi Kristy!

Imbetsaka no voaresaka ny atao hoe ďmpianatraĒ, ao aminíny bokiníny Asaníny Apostoly. Ny epistily dia miresaka ny atao hoe ďolona masinaĒ. Nefa ao aminíny tantara raketiníny Asaníny Apostoly iray manontolo, ary miverimberina hatrany koa ao aminíny epistily, dia ny anarana hoe ďrahalahyĒ no ampiasaina. Tsy menatra i Kristy miantso aminíizany anarana izany ireo olona izay hamasininy: izy ireo no ďrahalahy masina, mpiombona ny fiantsoana avy any an-danitraĒ (Hebreo 2. 11; 3. 1). Mety ampiasaina ao aminíny fianakavianíAndriamanitra izany anarana hoe rahalahy izany, tokony hahavantana izany eo aminíny samy zanakíAndriamanitra. Tsy mila mitady anarana hafa isika. Indrindra moa, tsy hihazona izany anarana izany ho antsika samirery!

Ny fampiharana ny fampianaraníny teniníAndriamanitra momba ny fivorianíny mpino, dia tsy famoronana vondrona vaovao mihitsy tsy akory, izay antsoina hoe ďrahalahyĒ, na ďfivorianíny rahalahyĒ, fa kosa fivorianíny samy mpirahalahy angoniníny fahasoavana, amina vaninandro izay iparitahaníny zanakíAndriamanitra.

 

Ny mpitondra fivavahana

Ny zavatra manaitra indrindra aminíireo fivoriana ivelaníny rafitra ara-pivavahana samihafa dia ny tsy fisiana mpitondra fivavahana sy mpanompo. Manaitra izany, ary matetika aza mampametra-panontaniana ireo olona mahitsy fo izay efa zatra ny fombafombam-pivavahany. Fa angaha kosa moa ao aminíny Testamenta Vaovao tsy misy miresaka momba ny mpanara-maso, ny loholona, ny mpanompo, ny mpitandrina, ny evanjelista, ny mpampianatra, toy ny ilazŗna ny apostoly sy ny mpaminany?

Tsy azo lavina izany, nefa tsara ny manamarika fa tsy misy mihitsy fanambarŗna ao aminíny Testamenta Vaovao hoe ireo olona ireo, na ny sokajy aminíizy ireo, dia fikambanana miavaka aminíny mpino hafa mba hitarika ny fanompoam-pivavahana na hanatontosa fombafomba izatsy na izaroa. Ny mifanohitra aminíizany aza no hita: ny kristiana rehetra dia raisina ho toy ny mpisorona daholo (1 Petera 2. 5). Tsy ao aminíny fampianarana kristiana mihitsy ny hoe mpitondra fivavahana. Tsy misy koa ao aminíny Soratra Masina fanambarŗna na faminaniana fa hisy ao aminíny tontolo kristiana fifandimbiasaníny mpitondra fivavahana na mpanompo hafa izay hanaovana fanamasinana na fanokanana, izay ataoníny eglizy samihafa. Ny momba ny apostoly, dia mazava fa ny Tompo no nanendry azy ireo ary tsy nanangana olona handimby azy izy ireo. Raha nisy nanolo ny ďfanompoana izay nialaníi JodasyĒ, tsy izy iraika amby folo lahy no nanendry azy (Asaníny Apostoly 1. 24). I Paoly indray dia manamafy hatraiza hatraiza fa Andriamanitra no nanendry azy ho apostoly fa tsy olombelona, ary tsy nanendry olona handimby azy izy. Mitovy aminíizany ny foto-kevitra ijoroana mikasika ny fanompoana rehetra.

Hitantsika tsara fa talohaníny nahafeno ny Teny, raha mbola teo am-piforonana ny Eglizy, dia nihevitra ireo apostoly tao Jerosalema fa mety ny hanendreníny fiangonana sy hametrahany olona hitandrina latabatra (Asaníny Apostoly 6. 1-3) ary hifidiananíizy ireo loholona tao aminíireo fiangonana tany aminíny taniníny jentilisa (Asaníny Apostoly 14. 23), toy izay efa fanao hatrizay tany Isiraely. Ny apostoly Paoly, aminíny fahefana nananany aminíny maha-apostoly azy, dia nanendry aníi Titosy hanao izany tany Kreta (Titosy 1. 5) ary angamba koa, na dia tsy voalaza mazava aza, aníi Timoty tany Efesosy (1 Timoty 3). Vakiantsika mazava koa ao aminíny Asaníny Apostoly 13. 1-4 fa ny mpaminany sy mpampianatra tao aminíny fiangonana tao Antiokia dia nametra-tŗnana taminíi Paoly sy i Barnabasy, fa tsy nanankina asa fanompoana taminíizy ireo, satria ny Fanahy Masina no niantso azy ireo; nijoro fotsiny ho vavolombelona aminíny firaisana sy ny fankasitrahana tanteraka izy ireo. Singanintsika koa i Timoty, izay nahazoana faminaniana manokana ary nanana fanomezam-pahasoavana noraisiny ďtaminíny fametrahan-tŗnaníny loholonaĒ (1 Timoty 4. 14) †sy taminíny ďfametrahan-tŗnanĒíny apostoly Paoly (2 Timoty 1. 6): nekeníny loholona ny nataoníny apostoly noho ny didiníny Fanahy Masina, izay nomena taminíny faminaniana. Zavatra tsy azo lavina ireo; nefa tsy azo anatsoahana fitsipika hanaovana fanamasinana ofisialy. Tsy vitaníny hoe tsy nisy nandimby ny apostoly, ary mangina tanteraka ny Teny momba izay mety ho fampitana ny fahefaníny apostoly, fa mangina tanteraka koa izy momba izay fanendrena olona handray andraikitra ofisialy, na inona izany na inona. Tsy misy olona afaka hilaza fa nahazo fahefana avy aminíAndriamanitra hanao izany.

Mifanohitra aminíizany, ny Teny dia manantitra ny asaníny Fanahy Masina izay mizara ny fanomezam-pahasoavana sy ny anjara fanompoana (Asaníny Apostoly 13. 2; 1 Korintiana 12). Ary io asa io indrindra no tsy ekeníny tontolo kristiana. Ny Teny anefa dia milaza hoe: ďIreo rehetra ireo dia asaníny Fanahy iray ihany, zarazarainy ho azy rehetra avy araka ny sitrapony.Ē

Tsy ho afaka hiaina tokoa ny Fiangonana raha tsy mampiasa ireo lazainíny Teny hoe ďfanomezam-pahasoavanaĒ (karisma). Ny fanomezam-pahasoavana dia fahaizana omeníAndriamanitra ho aníolona iray manokana, mba hahasoa ny hafa. Tsy avelaníi Kristy ho tsy ampy fanomezam-pahasoavana ny Eglizy. Nanome Izy, manome, ary mbola hanome aminíny alŗlaníny Fanahy Masina, izay rehetra ilaina mba hamahanana azy, mba hitondrana sy hampiorenana azy, raha mbola etỳ an-tany ihany koa izy.

Ny tsy fisianíny mpitondra fivavahana raikitra sy fanompoana ofisialy dia tsy midika velively ho fahalalahaníny daholobe hanao izay tiany hatao aminíny fanompoam-pivavahana. Ny tena izy, dia ny mamela ny Fanahy Masina hiasa malalaka mba hiasa ny isan-tonony aminíny tena, ho fanasoavana ny rehetra sy ho araka ny sitraponíAndriamanitra.

Momba ny fanompoaníny vehivavy ao aminíny fiangonana, dia mazava tokoa ny teniníAndriamanitra: ďMahamenatra raha miteny ao am-piangonana ny vehivavy... Aoka hangina ny vehivavy raha ao am-piangonana, fa tsy avela hiteny izyĒ (1 Korintiana 14. 35,34). Fanomezam-boninahitra ny Tompo ao aminíny fiangonana, aminíny fanajana ny lamina napetrakíAndriamanitra, no tokony hatao.

 

Ireo fivoriana

Mivory aminíny anaraníny Tompo ny fiangonana. Ny testamenta Vaovao dia milaza mazava ny aminíireo fivorianíny fiangonana, izay atao mahazatra, ara-potoana, izay isehoaníny fiainaníny fiangonana eo an-toerana (1 Korintiana 14; Asa 20. 7). Zava-misy iaraha-miaina ireny fivoriana ireny, ary antsoina ny rehetra handray anjara aminíizany, fa tsy hanatrika fotsiny.

Ny vavaka iombonana sy ny fitsaohana iombonana dia hetsika ataoníny fiangonana hiresahana aminíAndriamanitra.

Tsy azo vinavinaina izany fiangonana eo an-toerana tsy misy fivoriam-bavaka izany.

Ny asa ambony indrindra ataoníny Fiangonana dia ny fitsaohana. Io no tena fanompoam-pivavahana ara-bakiteny. Omena ho aníAndriamanitra ny dera, aminíny alalaníi Jesoa Kristy izay manadio ny fanatitra masina ataontsika. Ireo foto-kevitra aminíizany dia ireo izay arosoníny Fanahy Masina ho aníny mpino: ny fitiavaníAndriamanitra, i Kristy aminíny maha Andriamanitra Azy sy aminíny maha olona Azy, ny fijaliany, ny fandreseny, ny voninahiny tsy misy fahataperany. Ny andŗlan-tsoratra toa ny Asaníny Apostoly 20. 7, 1 Korintiana 16. 2, dia manamarika fa taminíny androníny apostoly Paoly, dia natokaníireo kristiana ny andro Alahady hivoriana, ary indrindra hankalazana ny Fanasŗníny Tompo. Io no andro voalohany aminíny herinandro, andro nitsangananíny Tompo taminíny maty, tsy misy ifandraisany aminíny Sabata mihitsy, ankoatra ny hoe tsy maintsy ankalazaina ny androní ny Tompo. Ny fanompoam-pivavahana dia mizotra ao aminíny falalahaníny Fanahy, izay manome soritra tsapaníny mino rehetra, soritra tanterahina amina fihirana, fisaorana, famakiana ny Teny. Rodon-java-maneno misy mozika samihafa izany, ary eo ambany fitarihaníIlay tsy hita maso nefa tena manatrika eo mandrakariva.

Azo atao ny manao fanompoam-pivavahana tsy misy Fanasŗníny Tompo. Nefa tsy misy Fanasŗníny Tompo tsy misy fanompoam-pivavahana. Miaraka aminíny fiderana sy ny fisaorana ny Fanasŗníny Tompo, ankalazaina aminíny fitsaohana. Io tokoa mantsy no tsangambato fahatsiarovana ny nahafatesaníi Kristy, ary ampiasaintsika aminíizany ny fanehoana ireo marika tsy manam-paharoa sy tsy misy mahasolo, izay naoriníi Kristy Izy tenany mihitsy. Aminíireo marika ireo no ampahatsahivany antsika ny nahafatesany, nefa tsy izany ihany, fa ampahatsahivany antsika koa ny Tenany izay maty, efa maty, ary isika kosa manao izany ho fahatsiarovana Azy.

Manome ho aníny fiangonana izay mivory aminíny maha fiangonana azy toy izany ny Tompo. Mampiasa ny Teny ny Fanahy Masina hamohazana ny fo sy ny saina. Miasa ho aminíny fampiorenana ny olony Izy, aminíireo ďfanomezam-pahasoavanaĒ zarainy ho aminíizany. Ireo talenta ireo dia azo lazaina hoe vavaníAndriamanitra mba hiteny aminíny fiangonana (1 Petera 4. 11).

Ny tena zava-dehibe dia ny fahatsapana ny fanatrehaníny Tompo sy ny asaníny Fanahy Masina mandritra ny fivoriana.

 


 

Mifandraika aminíio lohahevitra io, dia hahasoa ny mandinika ireto boky manaraka ireto:

 

-                     Ny FiangonaníIlay Andriamanitra velona, A. Gibert

-                     Ilay anarana mampivory, G. Andrť

-                     Dera ho aníi Jesoa ao aminíny Eglizy

-                     Ny lŗlaníAndriamanitra aminíny andro sarotra, A. Ladrierre

-                     Ny FiangonaníAndriamanitra na ny maha ampy tanteraka ny Anaraníi Jesoa, C.H. Mackintosh.